Joep van Lieshout 2000
Joep van Lieshout (Ravenstein, 1963) is tot op de dag van vandaag nog altijd de jongste winnaar als hij de prijs uitgereikt krijgt. Na zijn afstuderen aan de Rotterdamse kunstacademie verwerft hij al snel bekendheid als kunstenaar en in 1995 richt hij zijn studio en werkplaats Atelier Van Lieshout (AVL) op. Sindsdien werkt hij uitsluitend onder de naam van zijn studio. In de Rotterdamse haven creëert Van Lieshout vanaf 2001 AVL-Ville (tegenwoordig Brutus), een vrijstaat met een minimum aan regels, een maximum aan vrijheden en de hoogste mate van autarkie.
Veelzijdige pionier
Kenmerkend voor AVL is veelzijdigheid. Van Lieshout heeft in de afgelopen drie decennia een multidisciplinaire praktijk opgebouwd, die werken produceert die het midden houden tussen kunst, design en architectuur. Hij ontleedt systemen, of het nu gaat om de maatschappij als geheel of om het menselijk lichaam. Van Lieshout is een echte pionier en visionair, die met niet aflatende jongensachtige nieuwsgierigheid tegen heilige huisjes aanschopt en alternatieve maatschappelijke systemen onderzoekt met dystopische vergezichten: hoe makkelijk laten we ons als ‘vrije’ mens meedrijven in de consumptiemaatschappij.
Thema’s en bekende kunstwerken
Terugkerende thema’s in zijn werk zijn machtsstructuren, autarkie, leven en dood, seks en de relatie tussen individu en collectief (overheid, staat, gemeenschap). Bekende kunstwerken van AVL in de openbare ruimte zijn onder andere Cascade in Rotterdam en Alfa en Omega in Dordrecht. Daarnaast heeft Atelier Van Lieshout ook grote (inter)nationale bekendheid; zo was werk van AVL onder andere te zien in Design Museum in Londen, De Pont in Tilburg, Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam en MoMa PS1 in New York.
Apedoorn | 15 oktober 2001
Het werk Apedoorn verwijst zowel naar de plaatsnaam Apeldoorn als naar de Apenheul, de dierentuin in natuurpark Berg en Bos in Apeldoorn: “Vroeger als kind kwam bij het horen van Apeldoorn altijd het woord ‘aap’ in mij op. Ik moest er bij het bedenken van het ontwerp voor de gemeente Apeldoorn weer aan denken.”
Rudimentair
Voor het Sprengenpark maakt Joep Van Lieshout/AVL naar eigen zeggen ‘een klassiek beeld van gietijzer op een sokkel van een man die trots zijn aap presenteert.” Het beeld van de man en de aap is rudimentair vormgegeven; handen en voeten en verdere details in gezicht en lichaam ontbreken. Over de vorm zegt hij zelf: “De mens en de aap zijn eigenlijk een omkering van elkaar; de benen van de aap zijn identiek aan de armen van de man en omgekeerd. Ook hun hoofden zijn identiek, alleen is het ene 180 graden gedraaid ten opzichte van het andere.”
Apedoorn is samen met de beelden van de overige winnaars te zien in het Apeldoornse Sprengenpark (Sprengenparklaan, tussen de Asselsestraat en de John F. Kennedylaan). Een overzicht van deze beelden vind je op de plattegrond, waar ook een korte wandelroute op is aangegeven.
Strak belijnde ring
De ring die graficus en sieraadontwerper Cees Post (Zierikzee, 1942) voor Joep van Lieshout ontwerpt, is uitgevoerd in zilver en heeft de voor Post kenmerkende strakke belijning en grafische, optische effecten van streeppatronen in licht en donker.
Binnen een plat en vierkant kader aan de bovenkant, heeft de ring een verdiepte constructie met een belijning die door diagonalen wordt doorkruist. De strepen lopen door in de schacht van de ring. Post noemt zijn werken sieraadobjecten die, zowel gedragen als in een vitrine, autonome beeldende kunstwerken van klein formaat zijn.
Apedoorn
daar staan ze dan
de aap een mens, de mens een aap
een zootje kachelpijpen
starend in een lege kolenkit
of is het een hoofs gebaar
aubade
wagenspel
buiging bij het open doekje
of stilte voor het dansen
een griekse dichter zag
langs de weg naar delphi
een kermisklant met een beer
mismoedig aan een ketting
hier staat de aap vrank naast de man
joods bruidje over rechts beschermd
samen lachend naar de fotograaf
straks lopen ze nog weg
armen op de rug
keuvelen na
over kunstbezoek aan ‘apedoorn’
daar gaan ze dan
Tjarda Eskes (1942)
Eric Dullaert, Piet de Jonge, Eja Siepman van den Berg, Roel Teeuwen en Janneke Wesseling.
